Danny Jordaan, voormalig anti-apartheid activist, leraar en parlementslid, heeft geen eenvoudige taak. Als baas van het organisatie-comité van het WK 2010 moet hij alle twijfels rond het eerste WK op Afrikaanse bodem wegnemen.

In Soccer City, vlakbij Soweto, ziet Jordaan (57) vanuit zijn imposante kantoor dat de bouw van het belangrijkste WK-stadion gestaag vordert. Hij straalt rust en zelfvertrouwen uit.

U bent altijd zeer positief over het WK in uw land. Waar haalt u zelf de inspiratie vandaan?

Mijn wortels liggen in de anti-apartheidsstrijd, the struggle. Ik zat bij de South African Council of Sports (SACOS). Onze slogan was: “geen normale sport in een abnormale samenleving.” Ons doel was het compleet isoleren van Zuid-Afrikaanse sport. Dat lukte. In 1975 waren er 130 officiële banden met internationale sportfederaties, in 1985 nog maar 28. Toen het einde van apartheid gloorde, hebben ik de eerste non-raciale voetbalbond opgezet: SAFA. De dag 4 juli 1991 zal ik nooit vergeten. Toen liet FIFA ons na 34 jaar weer toe tot internationale competities.

Welke rol speelde sport in het samenbrengen van Zuid-Afrika?

Een grote. En jullie weten dat. Toen Nederland het EK van ‘88 won, en na jullie eerste wedstrijden op Euro 2008. Dat overweldigende gevoel van eenheid, triomf en trots raakt iedereen. Dat soort momenten herstelt de trots van een land. Ons is heel lang verteld dat we inferieur zijn, minder slim dan Europeanen. Dat we geen initiatief nemen, geen ideeën hebben. Het is een psychologische barrière. Om door die barrière heen breken, moeten we grote dingen bereiken. Zoals het organiseren van een WK voetbal. Zoals wij het WK rugby organiseerden, maar dan veel groter.

Zuid-Afrika wordt door Europa kritisch gevolgd richting het WK. Veel Europeanen kijken nog naar Afrika met een perceptie van armoede, ziekte, gebrek aan organisatie. Hoe gaat u hiermee om?

Historisch gezien is de relatie tussen Europa en Afrika ongelijk. Bepaald door het koloniale verleden. Het paard en de ruiter. De ruiter zal altijd geloven dat het de controle heeft en het paard kan sturen en beoordelen. Maar vijf Europese landen kunnen zelfstandig een WK organiseren. Zelfs Nederland heeft België nodig. En nu is er plotseling een Afrikaans land dat het WK organiseert. Leidt dit tot ongeloof in Europa? Leidt dit tot moeilijkheden om Europeanen te overtuigen? Natuurlijk!

Hoe gaat u om met dit ongeloof?

Alles wordt bepaald door perspectief. Wanneer Europeanen twijfel uiten over het WK in Zuid-Afrika, komt dat vaak door onvolledige informatie. Ze hebben het land niet gezien, ze hebben geen idee waar ze het over hebben. Ze zien het nog steeds als inferieur, een kolonie. Pas wanneer ze hier komen en mensen ontmoeten, kan dat veranderen. Dan ontdekken ze dat er mensen met visie zijn, mensen met een strategische benadering. Dat mensen hier niet hopeloos in een hoekje zitten.

U bent erg positief over de bijdrage van het WK aan de ontwikkeling Zuid-Afrika. Waarom?

Omdat het WK goed bijdraagt aan de opbouw van ons land. Dat we investeren in infrastructuur en mensen. We hebben al 120.000 banen gecreëerd. Die mensen gaat elke dag naar hun werk. Je kunt ze zien als je hier het raam uitkijkt. Ze verdienen loon, ze helpen hun kinderen en families. Dat doet het WK nu al.

Is het WK voor die mensen ook betaalbaar?

We geven 120.000 gratis tickets weg via acties. De goedkoopste tickets zijn bewust maar 12 euro. En de fans parcs zijn gratis. Alle werknemers krijgen bovendien een gratis kaartje voor het eerste WK-duel in het stadion dat ze zelf hebben gebouwd.

Het lijkt soms wel of het WK alle problemen in Zuid-Afrika gaat oplossen. Zijn de verwachtingen niet te hoog?

De verwachtingen bij dit soort evenementen zijn vaak te hoog. Het WK gaat niet al onze economische of huisvestingsproblemen oplossen. Of welk ander probleem ook. Maar het WK verschaft ons wél een betere basis om al die problemen aan te pakken. We zullen in 2010 een beter getraind politiekorps hebben, een sterk verbeterde infrastructuur, betere ziekenhuizen. Als we de meest moderne stadions en luchthavens kunnen bouwen, kunnen we die capaciteiten daarna ook inzetten voor scholen, ziekenhuizen en huizen.

Zoals je nu in China zag, zal de media verband leggen tussen het WK en sociale kwesties.

Er zal een enorme media-aandacht zijn. Iedereen komt een verhaal maken. Dat zal niet alleen over voetbal gaan, en ook niet altijd positief zijn. Maar we moeten realistisch zijn. We moeten geen dingen gaan claimen die het WK niet kan oplossen. Hiv/Aids is een grote uitdaging. De overheid doet daar nu ook veel meer aan. WK of geen WK, we moeten dat als land oplossen.

Er is kritiek op Zuid-Afrika omdat er minder wordt besteed aan sociale kwesties omdat het geld naar het WK gaat.

Dat is gewoon niet waar. Het operationele budget, 303 miljoen euro, komt van Fifa. Daar bovenop investeert de regering in de infrastructuur: vliegvelden, transport en spoorwegen, en dergelijke. Het totale budget voor infrastructuur in dit land is 630 miljard rand (50 miljard euro), terwijl dat voor het WK slechts 30 miljard rand (2,5 miljard euro). Infrastructuur, die 630 miljard, is 32 procent van het overheidsbudget, terwijl naar 37 procent – het grootste gedeelte – naar sociale voorzieningen, gezondheidszorg, onderwijs, en Hiv/Aids gaat.

Op uw kantoor hangen twee enorme foto’s uit 1996, toen Zuid-Afrika de Afrika Cup won. Maar sportief ziet het er nu niet goed. De laatste keer dat een thuisland de twee ronde van een WK niet haalde was in 1954.

Ons team doet het niet goed. Of het ons lukt om binnen twee jaar een sterk team te krijgen is de vraag. Het is een hele grote uitdaging, die focus en inzet vereist. Maar ik hoop op verbetering, want de prestaties van het gastland zijn voor een groot toernooi altijd zeer bepalend voor een WK.

U zei in een BBC interview: ‘Er is een verschil tussen de realiteit en de perceptie als het over criminaliteit gaat’.

Ik denk dat veel Europeanen het idee hebben dat je niet over straat kan lopen in Zuid-Afrika. Maar overal ter wereld is criminaliteit. Alleen in dit land rapporteren de media over elk incident. We zijn heel gecommitteerd om een veilig WK te creëren. Zo hebben we in 2010 bijvoorbeeld 31.000 extra politieagenten.

Het hielp natuurlijk niet toen in december tijdens de WK-loting Pieter Burgstaller, een vriend van Franz Beckenbauer, op een golfterrein bij Durban werd vermoord.

Het vreemde was dat juist de Engelse media ons in bescherming namen. Zij zeiden: we voelen ons veilig. Er is geen probleem. Zij bekritiseerden de Zuid-Afrikaanse media, omdat het incident 50 kilometer van de loting plaatsvond.

Er zijn zorgen om de stadions. Het stadion in Port Elisabeth is niet op tijd klaar voor de Confederations Cup – de generale voor het WK – in juni 2009. Reden tot zorg?

Nee. Een nieuw stadion bouw je in de regel in 31 tot 34 maanden, soms in 27. We wilden dat dit stadion in 24 maanden klaar zou zijn, maar dat bleek een te groot risico, qua veiligheid. Dat wilden we niet nemen. Maar het is ruim op tijd klaar, ruim een jaar voor het WK. Wij hebben geen directe controle over de bouw. De speelsteden laten de stadions bouwen. Maar wij hebben een monitoring-team, dat doorlopend rapporteert.

Fifa zou bepaald hebben dat in het stadion in Kaapstad in Green Point moest komen. Sepp Blatter zou gezegd hebben: ‘Ik wil de zee kunnen zien en de Tafelberg’.

Dat is niet waar. Ik kan je nu de Olympische plannen van Kaapstad laten zien. En die voor het WK in 2006 en 2010. Het Green Point stadion staat in al die plannen. Geen sprake van een Fifa-dictaat dus. Er was een milieugroep die protesteerde tegen de locatie, vanwege bepaalde planten en dieren. Zij hebben allerlei verhalen de wereld in geholpen.

Maar straks speelt Ajax Cape Town daar voor 5.000 man speelt in een stadion voor 70.000. Dat wordt een Witte Olifant.

Elke speelstad ontwikkelt een bussinessplan voor na het WK. We hebben het voordeel dat in dit land voetbal én rugby grote sporten zijn. Ik verwacht dat die stadions commercieel gezond zullen blijven.

De negatieve westerse perceptie, het xenofobe geweld. Hoe vertel je de Zuid-Afrikaan in zo’n situatie trots te zijn op zijn land en het WK?

Kijk maar naar de Spelen. Het allerbeste van China werd aan de wereld getoond. Dat zorgt voor trots. Elk land heeft iets nodig om trots op te zijn. En nu we geen landen meer kunnen veroveren, heeft sport die rol overgenomen. Sport genereert werkelijke trots voor een land. De dag dat Nederland het WK wint, zal een Hollands toppunt van trots zijn. Een WK organiseren heeft dat effect ook. Daarom moeten we er alles aan doen om te zorgen dat het vlekkeloos verloop.

Hoe belangrijk was Nelson Mandela voor u?

Heel erg belangrijk. Hij zat 27 jaar in de gevangenis. Wij protesteerden continu: ‘free mandela’. Ik herinner me dat mijn moeder altijd zei: ‘Oh, ik hoop vurig dat die Mandela vrij wordt gelaten. Dan ben je tenminste wat vaker thuis.’

Hoe belangrijk was Mandela bij het binnenhalen van het WK?

Cruciaal. Want alles is gelijk tussen de landen. Jullie hebben goede stadions, wij ook. Jullie hebben een prima commercieel plan, wij net zo goed. Alles is gelijk. Maar dan hebben wij Mandela nog. Hij is een winnaar, hij maakt het verschil.

(Hij wijst op een grote foto waar ze samen met de wereldbeker op staan.)

Laten we hopen dat hij er bij de aftrap op 11 juni 2010 ook bij is.

Ja, laten we het hopen.

This entry was posted on donderdag, december 17th, 2009 at 9:37 pm and is filed under Afrikaans voetbal, Interviews, WK2010 & Oranje. You can follow any responses to this entry through the RSS 2.0 feed. Responses are currently closed, but you can trackback from your own site.